มาบตาพุด…ยิ่งกว่าสำลักมลพิษ (ตอน ๒)

(กลุ่มศึกษาและรณรงค์มลภาวะอุตสาหกรรม เอื้อเฟื้อภาพ)
ก๊าซส่วนเกินถูกเผาทิ้งบริเวณปากปล่องเป็นภาพที่เห็นได้ทั่วไปในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด
แต่ที่สหรัฐฯ บางรัฐ เขาห้ามมีเปลวไฟบริเวณปากปล่องเลยทีเดียว
เพราะมันหมายถึงความผิดปกติของกระบวนการผลิตในโรงงาน

ภัยร้ายในอากาศ
มลพิษทางอากาศในพื้นที่มาบตาพุดเป็นประเด็นที่มีการพูดถึงมากที่สุด
ซึ่งต้นตอของปัญหาแบ่งออกเป็น ๒ กลุ่ม

กลุ่มแรกคือ สารอินทรีย์ระเหย (Volatile Organic Compounds: VOC)
จากการตรวจสอบตัวอย่างอากาศในช่วงเดือนตุลาคม ๔๘ ถึง มกราคม ๕๐
กรมควบคุมมลพิษรายงานว่า มีสารอินทรีย์ระเหยมากกว่า ๔๐ ชนิดปะปนอยู่ในอากาศบริเวณมาบตาพุด ทั้งที่มีกลิ่นเหม็นและไม่มีกลิ่น
ซึ่งประเภทที่ไร้กลิ่นมีอันตรายต่อร่างกายมากกว่า
และสารอินทรีย์ระเหย ๒๐ ชนิดจากทั้งหมดที่ตรวจพบจัดเป็นสารก่อมะเร็ง

ตั้งแต่ช่วงหลังเกิดเหตุย้ายโรงเรียนใหม่ๆ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
อาทิ กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ฯลฯ
ได้ทำการศึกษาเรื่องสารอินทรีย์ระเหยมาแล้วหลายครั้ง
แต่ไม่รู้ด้วยติดขัดอุปสรรคอันใด
จนแล้วจนรอดประเทศไทยก็ยังไม่มีค่ามาตรฐานของสารอินทรีย์ระเหยเหล่านี้เป็นของตัวเองเสียที

จนเมื่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติมีมติแต่งตั้ง
“คณะอนุกรรมการศึกษาความสัมพันธ์ของสุขภาพอนามัยของประชาชนในพื้นที่มาบตาพุดกับปริมาณสารอินทรีย์ระเหยที่ปล่อยจากนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด” เมื่อ ๒๓ กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา
คณะอนุกรรมการชื่อยาวชุดนี้จึงต้องรับหน้าที่เป็นผู้กำหนดมาตรฐานปริมาณสารอินทรีย์ระเหยในอากาศ เพื่อเสนอให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติพิจารณาและประกาศบังคับใช้ต่อไป

ระหว่างนี้หน่วยงานไทยก็ใช้มาตรฐานสิ่งแวดล้อมของสหรัฐอเมริกา ระดับเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ เป็นเกณฑ์อ้างอิงไปพลางๆ ก่อน
ซึ่งน่าตกใจมากที่สารอินทรีย์ระเหยในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดจำนวน ๑๙ ชนิดจากทั้งหมด ๒๐ ที่เป็นสารก่อมะเร็งมีค่าสูงเกินมาตรฐานการเฝ้าระวังของสหรัฐอเมริกาหลายสิบหลายร้อยเท่า
เช่น อโครลีนสูงกว่าระดับเฝ้าระวัง ๖๙๓ เท่า เอทิลีน ไดคลอไรด์สูงกว่าระดับเฝ้าระวัง ๒๕๖ เท่า คลอโรฟอร์มสูงกว่าระดับเฝ้าระวัง ๒๓๘ เท่า ไวนิลคลอไรด์สูงกว่าระดับเฝ้าระวัง ๔๕ เท่า และเบนซีนสูงกว่าระดับเฝ้าระวัง ๓๑ เท่า

กลุ่มที่สองคือ การเผาไหม้เชื้อเพลิงของโรงงานและโรงไฟฟ้า
ซึ่งมักจะพ่นไนโตรเจนไดออกไซด์และซัลเฟอร์ไดออกไซด์ออกมาด้วย
ก่อนหน้านี้มีการประเมินขีดความสามารถของพื้นที่มาบตาพุดด้วยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์แล้วว่าจะรองรับมลพิษได้มากแค่ไหน
ซึ่งเมื่อใส่ตัวเลขจริงของการระบายไนโตรเจนไดออกไซด์และซัลเฟอร์ไดออกไซด์จากแต่ละปล่องของทุกโรงงานในพื้นที่มาบตาพุดก็พบว่า

ความเข้มข้นของก๊าซทั้งสองชนิดสูงเกินมาตรฐานคุณภาพอากาศ
ยิ่งถ้าแต่ละโรงงานระบายไนโตรเจนไดออกไซด์และซัลเฟอร์ไดออกไซด์
ในอัตราสูงสุดตามที่ได้รับอนุญาต ก็จะยิ่งทำให้ปริมาณมลพิษทางอากาศ
…กระฉูดเกินค่ามาตรฐานไปอีกหลายระดับ…

ร้ายที่สุดเห็นจะเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินขนาดใหญ่ของบริษัท BLCP
เพราะปล่อยซัลเฟอร์ไดออกไซด์มากถึง ๑,๐๐๐ กรัมต่อวินาที
และปล่อยไนโตรเจนไดออกไซด์อีกประมาณ ๖๘๐ กรัมต่อวินาที
เป็นเช่นนี้วันละ ๒๔ ชั่วโมงต่อเนื่องปีละ ๑๑ เดือน
ยังโชคดีที่มีช่วงเวลาสำหรับการหยุดพักและซ่อมบำรุงโรงไฟฟ้าปีละ ๑ เดือน

.
.
.

(กลุ่มศึกษาและรณรงค์มลภาวะอุตสาหกรรม เอื้อเฟื้อภาพ)

(กลุ่มศึกษาและรณรงค์มลภาวะอุตสาหกรรม เอื้อเฟื้อภาพ)

น้ำบ่อดื่มไม่ได้ น้ำฝนทำลายพืชผลการเกษตร

ไนโตรเจนไดออกไซด์และซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่ปล่อยจากปล่องโรงงานและโรงไฟฟ้าในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ไม่ได้จางหายไปกับกระแสลมแรงริมทะเลอย่างที่บางคนคิด
มันยังลอยตัวอ้อยอิ่งอยู่ละแวกนั้นและพร้อมจะกลับมาเล่นงานชุมชนในรูปของฝนกรด

“ที่บอกว่าน้ำประปาสะอาดใส ขอโทษเถอะครับ บางวันควายยังไม่กินเลย”
คือเสียงสะท้อนจากชายชาวระยองวัยผมสีดอกเลาที่ลุกขึ้นแสดงความคิดเห็นในวงสัมมนา “ปัญหามลพิษในพื้นที่พัฒนาอุตสาหกรรรมภาคตะวันออก”
ซึ่งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จัดขึ้นที่ศูนย์ราชการจังหวัดระยองเมื่อ ๑๐ มีนาคม ๕๐
เกษตรกรผมสีดอกเลาผู้ตั้งรกรากทำสวนอยู่ในจังหวัดระยองมาทั้งชีวิต
เล่าถึงผลกระทบจากอุตสาหกรรมที่มีต่อภาคเกษตรกรรมอันเป็นรากเหง้าของชาวระยองว่า

“ผลไม้ที่ออกช่อเล็กๆ ปลายกิ่ง เช่น มะม่วง ลิ้นจี่ ออกดอกแต่ไม่ติดผล
มะปรางออกดอกได้ ๓ วัน ดอกก็ดำหมด
อีกหน่อยคงเหลือแต่ผลไม้ที่ออกดอกใต้ร่มใบ เช่น ขนุน ทุเรียน
เมื่อเดือนที่แล้ว มีฝนโปรยลงมาเล็กน้อย
พืชใบอ่อนอย่างกะเพรา โหระพา ก็ใบไหม้ดำ เหมือนโดนน้ำร้อนลวก”

ไม่เพียงน้ำฝนที่ปะปนด้วยสิ่งแปลกปลอมจนไม่ชื่นใจใสสะอาดเหมือนครั้งอดีต
น้ำบ่อก็ใช้สำหรับการบริโภคไม่ได้เช่นกัน
การปล่อยน้ำทิ้งของโรงงานอุตสาหกรรมทำให้แหล่งน้ำธรรมชาติเสื่อมโทรมลงอย่างมาก

ทั้งนี้ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำผิวดินโดยกรมควบคุมมลพิษ รายงานว่า
ปริมาณความสกปรกในรูปอินทรียสาร (BOD) และปริมาณความเข้มข้นของโลหะหนัก ๔ ชนิด ได้แก่ ทองแดง แมงกานีส นิเกิล สารหนู สูงเกินค่ามาตรฐาน

ยิ่งไปกว่ากว่านั้น ผลการศึกษาการปนเปื้อนโลหะหนักในแหล่งน้ำชุมชนเขตเทศบาลมาบตาพุด
ของ ดร. อาภา หวังเกียรติ อาจารย์สาขาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยรังสิต ยังพบว่า
ในทุกตัวอย่างน้ำที่เก็บมาจากบ่อน้ำตื้น น้ำสระ และน้ำบาดาล รวม ๘๐ ตัวอย่าง
มีปริมาณโลหะหนักอย่างน้อย ๑ ชนิดสูงเกินค่ามาตรฐาน

สำหรับค่าการปนเปื้อนของโลหะหนักสูงสุด เป็นดังนี้
แคดเมียมสูงเกินค่ามาตรฐาน ๖ เท่า สังกะสีสูงเกินค่ามาตรฐาน ๑๐ เท่า
แมงกานีสสูงเกินค่ามาตรฐาน ๓๔ เท่า ตะกั่วสูงเกินค่ามาตรฐาน ๔๗ เท่า และเหล็กสูงเกินค่ามาตรฐาน ๑๕๑ เท่า !!!
…เหล่านี้ยืนยันได้เป็นอย่างดีว่า แหล่งน้ำจากธรรมชาติไม่เหมาะสมต่อการบริโภคโดยสิ้นเชิง…

เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้ประสานงานกลุ่มศึกษาและรณรงค์มลภาวะอุตสาหกรรม
ซึ่งคลุกวงในประเด็นมลพิษมาบตาพุดมาเกือบ ๑๐ ปี ให้ความเห็นว่า
มลพิษในแหล่งน้ำเป็นเรื่องใหญ่ เพราะน้ำเป็นปัจจัยพื้นฐานสำหรับการดำรงชีวิต
การที่ชุมชน ๒๕ แห่งในพื้นที่มาบตาพุดต้องซื้อน้ำดื่มและไม่มีน้ำประปาใช้
สะท้อนให้เห็นความไม่เป็นธรรมในสังคม

หรือการที่ชาวบ้านจะต้องเป็นฝ่ายเสียเปรียบนายทุน
ได้กลายเป็นธรรมเนียมปกติของสังคมไทยไปเสียแล้ว