My Freezer…Since Dec 2006

ที่พักของบทความอายุสั้นและสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นในทุกวันของชีวิต

โลกป่วยด้วยพลาสติก

2 ความเห็น

ย้อนกลับไปประมาณ 50-60 ปีที่แล้ว
ในช่วงแรกที่พลาสติกปรากฏตัวขึ้นบนโลกใบนี้
คงไม่มีใครคิดว่า นอกจากสะดวกสบายใช้งานแล้ว
มันจะสร้างความเดือดร้อนอะไรได้มากมาย

แต่เมื่อมาถึงวันนี้ เห็นชัดแล้วว่า พลาสติกเปลี่ยนนิสัย “ใช้ซ้ำ” ของผู้คนทั่วโลก
ไปสู่พฤติกรรม “ใช้แล้วโยนทิ้ง” มากขึ้นเรื่อยๆ
องค์ประกอบส่วนใหญ่ของขยะที่เคยเป็นพวกย่อยสลายได้
จึงถูกแทนที่ด้วยพลาสติกตายยาก!

และการโยนทิ้งให้พ้นไปจากรัศมีของสายตาก็ไม่ได้หมายความว่า ขยะพลาสติกถูกกำจัดจนหมดสิ้น เพราะในความเป็นจริงมันแค่ถูกขนย้ายไปอยู่ที่ไหนสักแห่งบนโลกใบนี้
ฝังกลบอยู่ใต้ดิน? ส่งเข้าเตาเผาขยะ? สุมอยู่ในกองขยะข้างทาง?

และที่แน่ๆ ขยะพลาสติกจำนวนไม่น้อยถูกลมหรือน้ำพัดพาลงสู่ท้องทะเล
ผลลบตามมามิใช่เพียงมลพิษทางสายตาที่ลดทอนความงามของธรรมชาติ
แต่ยังรุนแรงถึงขั้นคุกคามหลายชีวิตในห่วงโซ่อาหาร
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง…กลุ่มที่เริ่มต้นลำดับขั้นการกินจากแหล่งอาหารในท้องทะเล

คลิปวิดีโอเรื่อง “ทะเลสังเคราะห์” (Synthetic Seas) ผลงานสร้างสรรค์ภายใต้ความร่วมมือของมูลนิธิเพื่อการวิจัยทางทะเลอัลกาลิตา (Algalita Marine Research Foundation)
และบิล แมคโดนัลด์ โปรดักชั่น อธิบายประเด็นน่ากังวลนี้ไว้ค่อนข้างชัดเจน
โดยเปิดเรื่องจากการย้อนสู่ต้นทางอาหารของโลมา
ซึ่งก็คือฝูงปลาตัวเล็กที่กินแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร…ทุกอย่างดูปกติดี

แต่เมื่อมัวร์และทีมงานลากอวนตาละเอียดที่เรียกว่า “แมนตา โทรวล์” (manta trawl)
บริเวณกลางมหาสมุทรแปซิฟิกเป็นระยะทางมากกว่า 100 กิโลเมตร
เพื่อเก็บตัวอย่างน้ำบริเวณผิวทะเล แล้วนำกลับไปวิเคราะห์ผลในห้องปฏิบัติการ
พวกเขาก็ค้นพบความน่ากลัวที่ไม่คาดคิด…
มีละอองพลาสติกไซส์จิ๋วจำนวนมากปะปนอยู่กับแพลงก์ตอนสัตว์
สิ่งแปลกปลอมสังเคราะห์ขนาดเล็กกระจายไปทั่ว
ถึงขนาดที่สรุปผลออกมาว่า ไม่มีน้ำทะเลจากจุดเก็บตัวอย่างใดที่ตรวจไม่พบละอองพลาสติก

ละอองพลาสติกมาจากไหน?
ก็มาจากขยะพลาสติกที่พวกเราทิ้งนั่นแหละ
อย่างที่ทราบกันพลาสติกมีองค์ประกอบของปิโตรเลียมและไม่สามารถย่อยสลายได้
ต่อให้เป็นพลาสติกที่ประทับข้อความ “ย่อยสลายด้วยแสงอาทิตย์”
เอาเข้าจริงมันก็แค่แตกตัวเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยดูคล้าย “ย่อยสลาย”
ทว่ามันคือการ “แตกสลาย” ต่างหาก

อธิบายอย่างง่ายได้ว่า มันมีโครงสร้างหลวมๆ เกาะกันไว้
แสงแดดกระตุ้นให้มันปล่อยมือจากกันเร็วขึ้น พอแตกตัวเล็กลง เล็กลง จนมองไม่เห็น
ก็พานเข้าใจผิดว่ามันย่อยสลายหายไปหมด แท้จริงแล้วมันยังอยู่
…ท่องจำไว้เลยว่า พลาสติกไม่มีวันตาย!

ขยะพลาสติกที่ไหลไปรวมในทะเลก็เช่นกัน
ทั้งคลื่นลมและแสงแดดช่วยกันขัดบดให้พลาสติกแตกตัวเล็กลงเรื่อยๆ
จนกลายเป็นละอองพลาสติก

มัวร์และทีมงานลองเปรียบเทียบสัดส่วนน้ำหนักของละอองพลาสติกกับแพลงก์ตอนสัตว์
จึงได้รู้…ในตัวอย่างน้ำทะเลที่มีแพลงก์ตอนสัตว์อยู่ 1 ปอนด์
กลับพบละอองพลาสติกมากถึง 6 ปอนด์!

เมื่อส่องกล้องจุลทรรศน์พินิจพิเคราะห์โดยละเอียดก็เห็นชัดว่า
ละอองพลาสติกบางชิ้นมีรูปร่างคล้ายแพลงก์ตอนสัตว์
ทั้งยังพบ “เนิร์ดเดิล” (nurdles) หรือเม็ดพลาสติกเล็กๆ ที่เป็นวัตถุต้นทาง
สำหรับกระบวนการหลอมทำชิ้นส่วนพลาสติกต่างๆ ปะปนอยู่ด้วย

เนิร์ดเดิลนี่ก็ร้ายกาจไม่ใช่เล่น มันสะสมสารพิษแถวหน้าเอาไว้ถึง 3 ชนิด คือ
พีซีบี (Polychlorinated biphenyl : PCBs)
ดีดีที (Dichlorodiphenyl trichloroethane : DDT)
และดีดีอี (Dichloroethylene : DDE)
ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งที่ตกค้างอยู่ในน้ำทะเล
เนิร์ดเดิลชนะขาดลอยเพราะมีปริมาณสารพิษสูงกว่าถึง 1 ล้านเท่า

ซ้ำร้ายกว่านั้น…ลักษณะรูปร่างโค้งมน ขนาดที่เล็กกว่า 5 ม.ม. และสีขาวขุ่นๆ ของเนิร์ดเดิล
ยังละม้ายกับไข่ปลา จึงยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้ทั้งนกทะเลและปลากินผิดมากยิ่งขึ้น
ด้วยเข้าใจว่าเป็นอาหารที่พวกมันคุ้นเคย

ขณะที่ขยะพลาสติกชิ้นใหญ่ทำให้ระบบทางเดินอาหารของนกทะเลอุดตัน
ละอองพลาสติกและเนิร์ดเดิลก็พาสารพิษต่างๆ เข้าไปสะสมในร่างกายของนกทะเลและปลา
จึงไม่น่าแปลกใจที่จะพบซากของนกเลย์ซัน อัลบาทรอสที่มีชิ้นส่วนขยะพลาสติกอัดแน่นอยู่เต็มท้อง และผลการตรวจเนื้อเยื่อก็พบการสะสมของ PCBs ในปริมาณที่มากกว่าปกติ

หากมีการตรวจเนื้อเยื่อของปลาทะเล ผลที่ได้ก็คงไม่ต่างไปจากนี้เท่าใดนัก
พอจะนึกภาพออกหรือยัง สิ่งประดิษฐ์เพื่อความสะดวกกำลังย้อนกลับมาทำร้ายเราด้วย…

สิ่งที่นำเสนอในคลิปวิดีโอคือภาพการทำงานเมื่อปี 2544
ซึ่งเมื่อตามรอยไปยังเว็บไซต์ของมูลนิธิเพื่อการวิจัยทางทะเลอัลกาลิตา
จึงทราบว่า มัวร์และทีมงานเก็บตัวอย่างน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกมาวิเคราะห์ซ้ำอีกครั้งระหว่างปี 2550-2551 ผลการศึกษาที่ออกมา…
ละอองพลาสติกในน้ำทะเลเพิ่มขึ้นประมาณ 5 เท่าภายในเวลาไม่ถึงสิบปี!

…หรือต้องรอให้โลกป่วยหนักกว่านี้ จึงค่อยลงมือแก้ปัญหา

ก่อนจบ ขอปิดท้ายด้วยคลิปวิดีโอสั้น 2 ตอนที่เสนอเรื่องราวในมุมกลับ
“ถ้าคุณโดนกระทำบ้าง จะรู้สึกอย่างไร”

และ “อยากชิมอาหารทะเลจานนี้บ้างไหม”

…ได้คำตอบแล้วไม่ต้องส่งมาทางนี้ เก็บไว้เตือนใจตัวเองก็พอ…

Advertisements

2 thoughts on “โลกป่วยด้วยพลาสติก

  1. ขอถามครับ

    บรรจุภัณฑ์ชนิดไหนทำลายสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุดครับ ระหว่าง พลาสติก กระดาษ โลหะ แก้ว

    แบบว่ามองทั้งกระบวนการ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s