My Freezer…Since Dec 2006

ที่พักของบทความอายุสั้นและสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นในทุกวันของชีวิต

เก็บขยะให้เกลี้ยงภูเขา

ใส่ความเห็น


[ที่มาภาพ theweekendleader.com]

1
งานเทศกาลภาพยนตร์สิ่งแวดล้อมและการท่องเที่ยวสัตว์ป่าประจำปี 2010
โดยการสนับสนุนของกระทรวงสิ่งแวดล้อมและป่าไม้ของประเทศอินเดีย
จัดขึ้นเมื่อต้นเดือนกรกฎาคมปีที่แล้ว ณ เมืองชิมลา เมืองหลวงของรัฐหิมาจัลประเทศทางตอนเหนือของอินเดีย
กิจกรรมหนึ่งที่แทรกอยู่ในพิธีเปิดอย่างเป็นทางการคือ
การมอบรางวัลกรีนฮีโร่แก่ โจดี้ อันเดอร์ฮิลล์ (Jodie Underhill)
หญิงชาวอังกฤษวัย 34 ปี ผู้ได้รับการขนานนามว่า “garbage girl”
และเป็นแกนนำจัดตั้งองค์กรอาสาสมัคร “กลุ่มคนทำความสะอาดภูเขา” (Mountain Cleaners)
ซึ่งช่วยกันเก็บกวาดขยะที่โดนทิ้งขว้างอย่างไม่ไยดีอยู่ทั่วหุบเขาในเขตแมคลอยด์กันจ์
ทางตอนเหนือของเมืองดารัมศาลามานานเกินหนึ่งปีเต็ม

“ฉันดีใจและรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่ง และขออุทิศรางวัลนี้ให้รัฐหิมาจัลประเทศ
รวมถึงอาสาสมัครทั้งหมดที่ช่วยกันทำให้ภาพฝันของภูเขาที่สะอาดตากลายเป็นความจริง” เธอกล่าวเพียงสั้นๆ

หลังจากนั้นชื่อของเธอและกลุ่มคนทำความสะอาดภูเขาก็ตกอยู่ในวงล้อมความสนใจ
ดังปรากฏอยู่ในนิตยสาร หนังสือพิมพ์ เว็บไซต์ และรายการโทรทัศน์หลายสำนัก ทั้งระดับท้องถิ่นและระดับสากล
ชื่อเสียงและการเป็นที่รู้จักเปิดทางให้แหล่งทุนวิ่งเข้ามาสนับสนุนการทำงานได้สะดวกง่ายดายขึ้น
แต่มันมิเคยสั่นคลอนความตั้งใจดั้งเดิม
ถึงวันนี้โจดี้และกลุ่มคนทำความสะอาดภูเขายังคงเดินหน้าภารกิจของพวกเขาอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย

2.
ใครบางคนเคยบอก…อินเดียเป็นประเทศประหลาด
หากได้ไปเยือนคร้ังแรก ถ้าไม่ออกอาการเข็ดขยาดกลับมา
ก็มักหลงเสน่ห์จนอยากกลับไปทำความรู้จักอีกสักครั้งหรืออีกหลายๆ ครั้งให้หนำใจ

ข้อความดังกล่าวจะจริงเท็จอย่างไรไม่ทราบ สำหรับโจดี้ อินเดียเป็นหนึ่งในเป้าหมายการเดินทางที่ใฝ่ฝันมาแสนนาน
แต่เพิ่งมีโอกาสเหยียบแผ่นดินชมพูทวีปด้วยตนเองในช่วงต้นปี 2009
ตามวัตถุประสงค์ “เพื่อการท่องเที่ยว” ที่ระบุไว้ในวีซ่า
พ่วงด้วยงานอาสาสมัครในหมู่บ้านเด็กทิเบตซึ่งเธอรับอุปการะเด็กทิเบตไว้ 2 คน

เธอเดินทางถึงแมคลอยด์กันจ์ ดินแดนที่ประทับขององค์ดาไลลามะ
และเป็นที่ตั้งของรัฐบาลพลัดถิ่นทิเบต ในรัฐหิมาจัลประเทศราวเดือนมีนาคม 2009
ระหว่างสวมหมวกอาสาสมัครสลับกับหมวกนักท่องเที่ยว
โจดี้ประทับใจทิวทัศน์ของเทือกเขาสลับซับซ้อนที่เป็นลักษณะภูมิประเทศโดดเด่นในแถบนี้ตั้งแต่แรกพบ
และนับวันความหลงใหลจะทวีคูณมากขึ้นเรื่อยๆ

ทว่าสิ่งที่แถมมาคู่กันในยามทอดสายตาชมความงดงามตามธรรมชาติก็คือ
เศษขยะจำนวนมากซึ่งกระจัดกระจายกลาดเกลื่อนทั่วไปหมด
โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามเส้นทางเทร็กกิ้งที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว
เรื่องนี้รบกวนหัวใจของนักสิ่งแวดล้อมจากเกาะอังกฤษอยู่ตลอดเวลา
จนในที่สุดเธอตัดสินใจว่า ต้องลงมือทำอะไรสักอย่าง

“อะไรสักอย่าง” ซึ่งโจดี้ผู้เชื่อมั่นในพลังของจิตอาสาคิดได้ตอนนั้นก็คือ
การสวมถุงมือ หิ้วกระสอบ นำทีมอาสาสมัครออกเดินเท้าเก็บขยะตามเส้นทางเทร็กกิ้งสู่ยอดเขาทรีอูน
แล้วใช้ล่อหรือลาช่วยแบกขยะกลับลงมา
…นับเป็นก้าวแรกที่นำไปสู่การจัดตั้ง “กลุ่มคนทำความสะอาดภูเขา” ในอีกหนึ่งเดือนถัดมา


[ที่มาภาพ http://www.thetibetpost.com]

3.
“ทุกวันจันทร์และวันอังคาร ฉันและทีมอาสาสมัครจะเดินขึ้นเขาทรีอูน ระยะทางเทร็กกิ้งประมาณ 9 กิโลเมตร
พวกเราช่วยกันเก็บขยะได้โดยเฉลี่ย 35 กระสอบต่อสัปดาห์
มีต้ังแต่ถุงกระดาษ กระป๋องเบียร์ ขวดเหล้า บรรจุภัณฑ์อาหาร เสื้อผ้า เต๊นท์เก่า
ที่มีปริมาณมากที่สุดคิดเป็น 70 เปอร์เซ็นต์ของขยะทั้งหมดคือขวดน้ำพลาสติก”
โจดี้บอกเล่าข้อมูลในฐานะผู้อำนวยการกลุ่มคนทำความสะอาดภูเขา

แม้หิมาจัลประเทศจะเป็นรัฐแรกของอินเดียที่บังคับใช้กฎหมายเกี่ยวกับการจัดการขยะ
แต่กลับไม่มีสถานีหรือโรงงานรีไซเคิลสักแห่งเดียว
สิ่งรีไซเคิลได้ที่เก็บจากภูเขา เช่น ขวดแก้ว ขวดพลาสติก กระป๋องโลหะ ฯลฯ
จึงต้องถูกลำเลียงไปจัดการต่อที่รัฐปัญจาบ

การเก็บกวาดขยะไม่ช่วยแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ เธอตระหนักในความจริงข้อนี้
และพยายามศึกษาคลุกคลีวิถีชีวิตชาวอินเดียจนเข้าใจถ่องแท้ถึงปัจจัยหลัก 2 ส่วนซึ่งโน้มนำให้เกิดพฤติกรรมทิ้งไม่เลือกที่

หนึ่งคือการขาดแคลนความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับการจัดการขยะ
และสองคือระบบวรรณะที่ฝังรากลึกในสังคมอินเดีย
ทำให้คนส่วนใหญ่ปฏิเสธการจับต้องหรือเก็บกวาดขยะด้วยคิดว่าเป็นงานของคนเก็บขยะเท่านั้น

“ยิ่งเติบโตมาในครอบครัวที่คุ้นเคยกับการทิ้งขยะลงแม่น้ำหรือกองเกะบนพื้นดินมาหลายชั่วอายุคนด้วยแล้ว
ยิ่งเป็นเรื่องยากเย็นกว่าจะคิดได้ว่า ตัวเองไม่ควรทำพฤติกรรมเช่นนั้น” เธออธิบาย

กลุ่มคนทำความสะอาดภูเขาไม่มัวเสียเวลากับการวิพากษ์นิสัยดั้งเดิมของชาวอินเดีย
นอกจากตั้งหน้าตั้งตาจัดทริปเก็บขยะเป็นประจำทุกสัปดาห์เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกของคนในท้องถิ่น
พวกเขายังเร่งสปีดทำงานเชิงรุกผ่านกิจกรรมเผยแพร่ความรู้โดยเน้นกลุ่มเป้าหมายที่เป็นเด็กกับชุมชน
และพยายามเสนอทางเลือกที่เข้าท่ากว่าในการจัดการขยะควบคู่ไปด้วย

อย่างน้อยๆ การรู้จักแยกประเภทก็ช่วยให้สิ่งย่อยสลายได้ถูกย้ายไปรวมในหลุมหมักปุ๋ย
สิ่งรีไซเคิลได้ไหลเข้าสู่กระบวนการนำกลับมาใช้ใหม่ และลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัดลงได้เกินครึ่ง

การรวมพลังของโจดี้ เจ้าหน้าที่ประจำ 3 คน เสริมทัพด้วยอาสาสมัครหลากเชื้อชาติหลายร้อยชีวิต
ที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนมาช่วยงานเก็บขยะ ปรากฏผลเป็นภูมิทัศน์ที่สะอาดตาขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ
มากกว่านั้นคือทัศนคติของผู้คนท้องถิ่นที่เริ่มเปลี่ยนแปลง
ไม่เพียงเจ้าของร้านชาและร้านขายของชำจะร่วมกันสอดส่องคนทิ้งขยะเรี่ยราด
ร้านอาหารและโรงแรมหลายแห่งช่วยแปะโปสเตอร์รณรงค์รักษาความสะอาดของกลุ่มคนทำความสะอาดภูเขา
บ้านหลายหลังคาเรือนเลิกพฤติกรรมกองทิ้งขยะมั่วซั่ว ทั้งยังแยกสิ่งรีไซเคิลได้ขายต่อให้ผู้รับซื้อ
ขณะเดียวกันจำนวนอาสาสมัครชาวอินเดียที่เข้าร่วมขบวนการเก็บขยะก็เพิ่มขึ้นทีละน้อย
ผิดจากช่วงแรกที่มีแต่นักท่องเที่ยวต่างชาติทั้งหมด

บางคนเข้าใจว่า นี่เป็นการโยนหน้าที่รักษาความสะอาดของสถานที่ท่องเที่ยวให้เป็นภาระของนักท่องเที่ยว
แต่โจดี้ยืนยันว่าไม่ได้มีเจตนาเช่นนั้น การดึงนักท่องเที่ยวมาเป็นแนวร่วม
คือกลยุทธ์ที่ช่วยให้องค์กรของเธอได้รับความสนใจจากคนท้องถิ่นมากขึ้นโดยเฉพาะกลุ่มที่ดำเนินธุรกิจท่องเที่ยว
…ก็เท่านั้นเอง

โจดี้ทุ่มเทกับงานเก็บขยะให้เกลี้ยงภูเขามาแล้วเกินสองปี
ถึงวันนี้เธอก็ยังมุ่งมั่นในปณิธานที่ว่า
“ภารกิจต่างๆ ของกลุ่มคนทำความสะอาดภูเขาจะต้องดำเนินต่อไป
พวกเราจะช่วยกันกระตุ้นและเผยแพร่ความรู้เพื่อเป็นแรงกระเพื่อมเล็กๆ
ให้เกิดการขยายตัวของโครงการไปยังพื้นที่ข้างเคียง และหวังว่าจะไปทั่วประเทศอินเดียในที่สุด”

…อาจเป็นเป้าหมายที่สูงส่ง แต่จะยากเย็นเกินความสามารถของคนกลุ่มเล็กๆ หรือไม่
ติดตามความเคลื่อนไหวและคอยเอาใจช่วยพวกเขาได้ทาง mountaincleaners.org

หมายเหตุ-บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกผ่านทางคอลัมน์คนหมุนโลกบนเว็บไซต์ของมูลนิธิโลกสีเขียว

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s