My Freezer…Since Dec 2006

ที่พักของบทความอายุสั้นและสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นในทุกวันของชีวิต

ออร์แกนิกปากเปล่า?

ใส่ความเห็น


[ภาพประกอบ : นันทวัน วาตะ]

ย้อนกลับไปช่วงกลางปี ๕๔
ผู้ผลิตเครื่องดื่มรายหนึ่งพาตัวเองออกมาโฆษณาชาเขียว
โดยชูคุณสมบัติ “ชงจากยอดใบชาเขียวออร์แกนิก”
ได้ยินได้ฟังเช่นนั้นเราถึงกับตาโต มิใช่ตื่นเต้นกับความต่างแตกแปลกใหม่หรอกนะ
มันเป็นความรู้สึกที่ค่อนไปในทางประหลาดใจแกมสงสัยเสียมากกว่า…ออร์แกนิกจริงหรือเปล่าเนี่ย

ความอยากรู้ฉุดเราเข้าไปค้นหารายละเอียดเพิ่มเติมบนหน้าเว็บไซต์ของผลิตภัณฑ์
ในนั้นบอกเอาไว้ว่า
“ชาบริสุทธิ์ คัดสรรจากไร่ชาออร์แกนิก…ไม่ใช้ปุ๋ยเคมี ไม่พึ่งพายาฆ่าแมลง
…ต้องเป็นไร่ชาที่ได้รับ Certificate ว่าผ่านการตรวจสอบและรับรองจากกรมส่งเสริมการเกษตร
…ได้รับใบประกาศรับรองคุณภาพว่าเป็นออร์แกนิกกรีนที ชาเขียวออร์แกนิกแห่งเดียวของประเทศไทย”

ข้อความข้างต้นใครอ่านก็คงต้องรู้สึกดีกับสินค้า
แต่ไหนล่ะตรารับรอง เราคลิกเปิดหน้าเว็บหลายต่อหลายหน้าก็ยังหาไม่เจอ

อ่านมาถึงบรรทัดนี้บางคนอาจจะสงสัย…ตรารับรองอะไร มองหาทำไม
ขอพื้นที่สำหรับอธิบายทำความเข้าใจสักหน่อยก็แล้วกัน

คำว่า “ออร์แกนิก” หรือที่แปลเป็นไทยว่า “เกษตรอินทรีย์”
คือระบบเกษตรกรรมซึ่งหมายรวมถึงการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ทั้งเพื่อผลิตอาหารและผลิตเส้นใย
ที่ให้ความสำคัญกับการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน
ความสมดุลของสิ่งแวดล้อม และสุขภาพที่ดีของผู้คน
โดยเน้นการพึ่งพากลไกทางนิเวศ วัฏจักรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ

หลักปฏิบัติสากลสำหรับการเพาะปลูกพืชอินทรีย์ตามนิยามดังกล่าว
จึงประกอบด้วยข้อห้ามสำคัญ ๔ ประการ ได้แก่
ห้ามใช้ปุ๋ยเคมี ห้ามใช้สารเคมีในการกำจัดแมลงศัตรูพืชและวัชพืช
ห้ามใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ และห้ามใช้เมล็ดพันธุ์จีเอ็มโอ

ด้วยเหตุนี้ ระบบเกษตรอินทรีย์จึงต้องการความพิถีพิถันดูแลอย่างใกล้ชิด
และทุ่มเทใส่ใจในทุกขั้นตอนเพื่อให้ได้ผลผลิตคุณภาพที่ปลอดภัยจากสารเคมีตกค้าง
ไปพร้อมๆ กับการรักษาสิ่งแวดล้อม…ถือเป็นความพิเศษที่หาไม่ได้จากระบบเกษตรเคมี

แต่เมื่อนำผลผลิตออกจำหน่ายในท้องตลาด
ผู้บริโภคอย่างเราๆ ท่านๆ ไม่สามารถแยกแยะความพิเศษทั้งมวลซึ่งเกิดขึ้น ณ ต้นทางแหล่งผลิต
ได้ด้วยการสังเกต การสัมผัส การดมกลิ่น หรือการชิมรส
เกษตรกรที่เลือกเดินบนเส้นทางของเกษตรอินทรีย์จึงควรติดต่อยื่นเรื่องไปยังหน่วยงานเกี่ยวข้อง
เพื่อให้เข้ามาตรวจสอบและรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์

หลังจากผ่านเกณฑ์ครบถ้วนทุกประการ
เกษตรกรหรือผู้ผลิตจึงจะได้รับอนุญาตให้แสดงตรารับรองบนบรรจุภัณฑ์ของผลผลิต
ที่วางขายท้องตลาดหรือส่งออกไปยังต่างประเทศ

ตรารับรองนี่เองที่ทำหน้าที่การันตีความเป็นเกษตรอินทรีย์พันธุ์แท้
ซึ่งไม่เพียงช่วยยกระดับราคาผลผลิตให้สูงขึ้นสมค่าความพิเศษและในอัตราที่เป็นธรรมต่อเกษตรกร
แต่ยังสร้างความมั่นใจแก่ผู้ซื้อและช่วยป้องกันการแอบอ้างของผู้ผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ตัวปลอมได้อีกทางหนึ่ง

กลับมาที่กรณีชาเขียวออร์แกนิกกันต่อ
ในเมื่อหาตรารับรองบนหน้าเว็บไซต์ไม่เจอ
ผู้บริโภคคิดเยอะอย่างเราก็ยังสงสัยอยู่ร่ำไป
มันเป็นใบชาจากไร่ชาออร์แกนิคจริงๆ เหรอ

ทว่าคำถามคาใจตัวเองกลับกลายเป็นเรื่องเล็กทันที
เมื่อเทียบกับความกังวลที่มีต่อเนื้อหาในภาพยนตร์โฆษณาชิ้นนั้น
เพราะสุ่มเสี่ยงจะสร้างความเข้าใจที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนของผู้บริโภคในวงกว้างเสียเหลือเกิน

การที่เจ้าของสินค้าออกมาพูดปาวๆ
ผ่านโฆษณาทางทีวีในทำนองว่า “ผลิตจากยอดใบชาเขียวออร์แกนิก” นั้น
ต่อให้ผู้พูดมีต้นทุนทางสังคมสูงหรือมีภาพลักษณ์น่าเชื่อถือมากเพียงใด
ก็ไม่สามารถเอาตัวเองมารับรองความเป็นเกษตรอินทรีย์ของผลิตภัณฑ์ได้เลย

เพราะธรรมเนียมปฏิบัติสากลเขายืนยันกันด้วยตรารับรองมาตราฐานต่างหากล่ะ
ไม่มีใครประกาศสรรพคุณออร์แกนิคปากเปล่ากันหรอก

โดยส่วนตัวเราคิดว่า การกระทำดังกล่าวออกจะไม่เหมาะสมด้วยซ้ำ
แถมยังแอบหวั่นใจ นี่จะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างบรรทัดฐานใหม่ (ในทางที่ผิดๆ)
ของการโฆษณาสินค้าเกษตรอินทรีย์ในบ้านเราหรือเปล่าเนี่ย

อีกประเด็นน่าเป็นห่วงก็คือ ข้อความที่ปรากฏบนบรรจุภัณฑ์ทั้งแบบกล่องและแบบขวดว่า
“ชงจากยอดใบชาเขียวออร์แกนิก”
หากเป็นใบชาออร์แกนิกจริงๆ ก็คงไม่ผิดที่จะตีพิมพ์ข้อความนี้

แต่ในส่วนของผู้บริโภคไทยเนี่ยสิจะรู้หรือไม่ว่า
สินค้าตัวนี้ไม่สามารถนับรวมเป็นผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกได้นะจ๊ะ
แม้น้ำชาเขียวกล่องนี้ขวดนี้จะชงจากยอดใบชาเขียวออร์แกนิกก็ตาม
แต่ในความเป็นจริงมันยังมีส่วนประกอบอื่นๆ
เช่น ฟรุกโตส น้ำผึ้ง น้ำตาล น้ำมะนาว น้ำเก็กฮวย
ที่ไม่ได้มาจากกระบวนการผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์ผสมรวมอยู่ด้วย

…พูดง่ายๆ จะเรียกว่า ผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกได้
ก็ต้องผ่านการตรวจสอบและรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ในทุกส่วนประกอบนั่นเอง

ในยุคที่ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเรื่องเกษตรอินทรีย์ของพี่น้องไทยยังกระท่อนกระแท่น
หลายคนไม่รู้ด้วยซ้ำ เกษตรอินทรีย์คืออะไรและแตกต่างจากเกษตรปลอดสารพิษอย่างไร
บางคนถึงขนาดคิดผิดไปไกลว่า เกษตรอินทรีย์เป็นการปลูกพืชไม่ใช้ดิน
การโฆษณาสินค้าโดยเน้นคุณสมบัติออร์แกนิกของส่วนประกอบหลัก
อาจทำให้ความเข้าใจที่คลุมเครืออยู่เป็นทุนเดิมของผู้บริโภคบางส่วนต้องบิดเบี้ยวไปกันใหญ่
จึงเป็นความรับผิดชอบของผู้ผลิตโดยตรงที่ควรจะรอบคอบและระมัดระวังในประเด็นนี้ให้มาก

สำหรับกรณีออร์แกนิกปากเปล่า
ผู้ผลิตสินค้ามีเจตนาฉวยประโยชน์จากการ “เล่น” กับความเข้าใจที่คลุมเครือของคนส่วนใหญ่หรือไม่นั้น
คงไม่มีใครตอบคำถามนี้ได้ดีเท่าเจ้าตัว

ขณะที่ผู้บริโภคก็ควรฝึกฝนขวนขวายทำการบ้าน
ติดตามข่าวสาร หรือเติมความรู้ใส่หัวกันบ้าง
เพื่อให้เท่าทันเล่ห์การโฆษณาและไม่หลงเชื่อตกเป็นเหยื่อโดยง่าย

…อย่างน้อยๆ อ่านบทความนี้จบก็คงจำกันได้ว่า
ออร์แกนิกปากเปล่าไม่มีในโลก
เลือกกินเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกของแท้ครั้งหน้า
โปรดสละเวลามองหาตรารับรองนะพี่น้องเอย

หมายเหตุ – บทความนี้ตีพิมพ์ครั้งแรกใน “กิน อยู่ คือ”
วารสารเพื่อน Vol.3 เดือนเมษายน-พฤษภาคม 2555

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s